top banner 03
Η λύρα αυτή είναι το παλαιότερο πλέον αντιπροσωπευτικό δείγμα της σύγχρονης λύρας της Κρήτης στη δεκαετία του 1940-1950, που είχαμε τη δυνατότητα να μελετήσουμε. Ανήκει στον Λευτέρη Στεφανάκη και αγοράστηκε το 1959, μεταχειρισμένη 11-12 ετών όπως διαβεβαιώνει ο ίδιος. Το όργανο έχει κατασκευαστεί από τον Ιωάννη Ζυμβραγουδάκη (1908 – 2002), γνωστό ως Ζυμπραγός, που ανοίγει το οργανοποιείο του στα Λούτρα Ρεθύμνης το 1946.

Το σκάφος της λύρας είναι κατασκευασμένο από μουριά. Στο όργανο αυτό συναντώνται πια όλα τα χαρακτηριστικά της σύγχρονης λύρας της Κρήτης. Στην κεφαλή υπάρχει ο κλασικός μετέπειτα κοχλίας (καράβολας), αντιγραμμένος από το βιολί, και έχουν τοποθετηθεί μηχανικά κλειδιά μαντολίνου. Στο βραχίονα έχει προστεθεί η γλώσσα, από μαλακό ξύλο (κατράνι) επενδυμένο με πλαστικό, με τον πάνω καβαλάρη στην κορυφή και ένα σκαλοπάτι στο ύψος της αρχής του καπακιού.

Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται η κλίση του βραχίονα που αυξάνει τη γωνία των χορδών στον κάτω καβαλάρη διατηρώντας την ίδια απόσταση των χορδών από τη γλώσσα, και αυξάνει η δυνατότητα σολιστικής χρήσης του οργάνου. Μεταξύ βραχίονα – κεφαλής, στο πίσω μέρος, διατηρείται το εξόγκωμα για τη διευκόλυνση της δακτυλοθεσίας και στήριξης του οργάνου. Η πάνω του επιφάνεια τώρα έχει διαμορφωθεί σε σχήμα ανάστροφου Τ, και την κυκλική επιφάνεια του μετώπου του βραχίονα την ορίζει πλέον μόνο το άνω μέρος της γλώσσας.

Το αντηχείο διατηρεί την αχλαδόσχημη μορφή του, με μία πολύ ελαφρά κοίλη μορφή στο άνω μέρος. Η πλάτη του αντηχείου κοσμείται με σκαλιστή μορφή πέρδικας, σχέδιο που καθιερώνεται πια και συναντάται στις περισσότερες σύγχρονες λύρες της Κρήτης.

Το καπάκι είναι από ένα κομμάτι κατράνι, που έχει διχοτομηθεί και κολληθεί αντικριστά. Είναι σκαφτό και στον άξονα συμμετρίας έχει αφεθεί το νεύρο σε κοίλη – κυρτή - κοίλη μορφή. Η ουρά είναι μία απλή κυλινδρική εξοχή, καλυμμένη με πλαστικό, και ο πλαστικός χορδοδέτης στερεώνεται με σύρμα που περνάει πίσω από αυτήν. Ο κάτω καβαλάρης δεν είναι ο αρχικός που είχε τοποθετηθεί από τον οργανοποιό. Προέρχεται από τροποποιημένο καβαλάρη βιολιού. Το μήκος της ενεργής χορδής είναι 28,5 εκ.