top banner 03
Εδώ παρουσιάζονται τα χαρακτηριστικά οκτώ ιστορικών οργάνων. Κατά σειρά ηλικίας είναι:
1. Η μία από τις δύο κρητικές λύρες του 18ου αιώνα, που φιλοξενείται στο Μουσείο Λαϊκών Οργάνων Φοίβου Ανωγιανάκη.
2. Η βροντόλυρα του γέρο-Πίσκοπου (Νικόλαος Πισκοπάκης), του 19ου αιώνα, που φιλοξενείται στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ρεθύμνης.
3. Η κρητική λύρα από τα τέλη του 19ου ή τις αρχές του 20ου αιώνα, που πιθανότατα έχει κατασκευαστεί από τον Αμπντούλ Καλημεράκη.
4. Δύο Δωδεκανησιακές λύρες της 2ης δεκαετίας του 20ου αιώνα, κατασκευασμένες από τον Εμμανουήλ Μυλωνά στη Νίσυρο και τον Γεώργιο Κυπραίο στις ΗΠΑ.
5. Μία λύρα της Θράκης, κατασκευασμένη την 5η ή 6η δεκαετία του 20ου αιώνα από τον Ιορδάνη Κοδμύρη στο Σιδηροχώρι Σερρών.
6. Δύο σύγχρονες λύρες της Κρήτης, της 5ης και 7ης δεκαετίας του 20ου αιώνα, κατασκευασμένες στο Ρέθυμνο από τον Ιωάννη Ζυμπραγουδάκη η πρώτη και τον Εμμανουήλ Σταγάκη η δεύτερη.

Τα στοιχεία που παρατίθενται για αυτά τα όργανα είναι:
Το ακριβές σχήμα και μέγεθος. Η αποτύπωση του σχήματος του κάθε οργάνου έγινε τόσο με ψηφιακή φωτογράφηση όσο και με τη χάραξη του περιγράμματος της πρόσθιας όψης του οργάνου σε χιλιοστομετρικό χαρτί. Καταγράφονται όλα τα κύρια μεγέθη του οργάνου (μήκος, πλάτος, βάθος ηχείου, μεγέθη της κεφαλής, του βραχίονα, της γλώσσας, των ματιών, του καβαλάρη, του χορδοδέτη, μήκη και αποστάσεις χορδών, κ.α.).

Στη συνέχεια οι φωτογραφίες και το σαρωμένο αποτύπωμα της όψης του οργάνου εισάγονται στον Η/Υ, σε λογισμικό ανυσματικής σχεδίασης (από εμάς χρησιμοποιήθηκε το Corel), όπου γίνονται οι απαραίτητες διορθώσεις στις φωτογραφίες ώστε, σε κλίμακα 1:1, να έχουν μεγέθη ταυτόσημα με τα μετρηθέντα. Το αποτέλεσμα συγκρίνεται και ελέγχεται κατόπιν με το σχέδιο της σαρωμένης πρόσοψης, και στη συνέχεια χαράσσονται όλες οι γραμμές των σχεδίων απεικόνισης του οργάνου, σε κλίμακα 1:1. Για την απεικόνιση της εγκάρσιας τομής του οργάνου, στο ύψος του μέγιστου πλάτους του ηχείου, χρησιμοποιήθηκε ένα όργανο αντιγραφής τρισδιάστατων αντικειμένων.

Ο χάρτης διακύμανσης του πάχους του καπακιού και του αντηχείου. Για το σκοπό αυτό μετράται σε κάθε όργανο η διακύμανση του πάχους με ειδικό μαγνητικό παχύμετρο ακρίβειας 0,1 χιλιοστομέτρου, σε ένα κανονικό δίκτυο σημείων (ορθογώνιο κάναβο) αποστάσεων 1 εκατοστόμετρου. Στη συνέχεια αυτές οι καταγραφές (συνήθως 350-400 τιμές πάχους ανά επιφάνεια) εισάγονται στον Η/Υ, σε ειδικό λογισμικό (από εμάς χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Surfer και για τη σχεδίαση των ισοπαχών η μέθοδος της ελάχιστης καμπυλότητας) και δημιουργούνται οι χάρτες κατανομής του πάχους.

Στα γραμμικά σχέδια που διατίθενται σε ψηφιακή μορφή στο σχετικό τομέα Διαθέσιμα αρχεία, έχουν γίνει παρεμβάσεις για τη διόρθωση μικρών ασυμμετριών, ενώ δεν απεικονίζονται ατέλειες και μικροζημιές. Γενικότερα, τα όργανα ήταν πολύ συμμετρικά κατασκευασμένα. Για αυτό επιλέχθηκε η συμμετρικότερη πλευρά του οργάνου, και αυτή χρησιμοποιήθηκε για τη συνολική απεικόνισή του. Η μοναδική εξαίρεση έγινε στη λύρα του Μυλωνά, όπου υπήρχαν μεγάλες ασυμμετρίες και αυτές απεικονίστηκαν πιστά και στα σχέδια.