top banner 03
Αφού ολοκληρωθεί ο χορδοδέτης τοποθετείται στο όργανο, τοποθετούνται επίσης τα κλειδιά και κολλάται με 2-3 σταγόνες αραιή ψαρόκολλα στο λαιμό μια κοντή πρόχειρη γλώσσα με ενσωματωμένο επάνω καβαλάρη. Τοποθετούνται οι χορδές χρησιμοποιώντας ένα τυπικό κάτω καβαλάρη και μια ψυχή που να ταιριάζει. Το όργανο κουρδίζεται και αρχίζει η δοκιμή της απόδοσής του, οι μετρήσεις και οι λεπτομερείς ρυθμίσεις.

Η πρώτη ρύθμιση που πρέπει να γίνει είναι αυτή της αέρινης συχνότητας (Α0). Η λύρα τοποθετείται σε μία βάση έτσι ώστε να στηρίζεται μόνο στην ουρά και την άνω άκρη του, και μονώνονται οι χορδές με λεπτές λωρίδες αφρώδους πλαστικού ή σαμπρέλας, τόσο πάνω όσο και κάτω από τον καβαλάρη. Ενεργοποιούμε στον Η/Υ στον οποίο έχουμε τοποθετήσει ένα μικρόφωνο, το σχετικό πρόγραμμα μέτρησης συχνοτήτων βραχείας διάρκειας και με το σφυράκι εκτελούμε μια κρούση στο άνω άκρο του καβαλάρη από τη μεριά της χοντρής χορδής. Με αυτό τον τρόπο καταγράφουμε ένα φάσμα που είναι η καμπύλη απόκρισης του οργάνου.

Η κορυφή μέγιστης συχνότητας που καταγράφεται σε αυτό το φάσμα είναι κατά κανόνα αυτή της αέρινης συχνότητας. Για όργανα με τον τυπικό όγκο της σύγχρονης λύρας της Κρήτης η βέλτιστη τιμή αέρινης συχνότητας εκτιμάται ότι είναι μεταξύ 315-330 Hz. Για όργανα με μικρότερο όγκο, όπως τα παλαιά λυράκια, η συχνότητα ανεβαίνει στα 340-350 Hz. Οι τιμές αυτές είναι όμως, σε τελική ανάλυση, επιλογή του οργανοποιού και μπορούν να κυμαίνονται μερικά Hz επάνω ή κάτω από τα τυπικά μεγέθη, με βάση το χαρακτήρα και το ύφος που θέλουμε να δώσουμε στο όργανο. Η ρύθμιση της αέρινης συχνότητας γίνεται πολύ απλά, διευρύνοντας σταδιακά τα μάτια της λύρας, έως ότου να πετύχουμε την τιμή στόχο.

Η επόμενη ρύθμιση είναι αυτή της βέλτιστης γωνίας χορδών στον καβαλάρη. Κατά την κατασκευή του χορδοδέτη είχε τεθεί ως στόχος η επίτευξη αρχικής γωνίας χορδών 12ο, για ύψος καβαλάρη 23 χλστ., με κατασκευαστική δυνατότητα αύξησης της γωνίας. Το όργανο εκτελείται σε όλη την κλίμακα της τονικότητάς του, και εκτιμάται η απόδοση. Εάν κριθεί ότι η απόδοση δεν είναι η βέλτιστη αναμενόμενη, και το όργανο κρίνεται ότι έχει «χαμηλή» παραγωγή έντασης ήχου, τότε η αύξηση της γωνίας χορδής συνήθως βελτιώνει την κατάσταση, καθώς αυξάνει την τάση που ασκείται από τις χορδές στον καβαλάρη.

Η αύξηση της γωνίας χορδής, με μείωση του ύψους της χορδής στο άκρο του χορδοδέτη, πρέπει να εκτελείται σταδιακά κατά μία μοίρα και να εκτιμάται το αποτέλεσμα.. Ένας εναλλακτικός, πιο γρήγορος τρόπος εκτίμησης της επήρειας της αύξησης της γωνίας χορδών στο όργανο, είναι να διαθέτουμε 4 καβαλάρηδες με διαφορά ύψους 1 χλστ. ο καθένας, και να δοκιμάζεται το όργανο τοποθετώντας τον ένα μετά τον άλλο.

Αφού ρυθμίσουμε την αέρινη συχνότητα και τη γωνία χορδής, εκτελούμε το όργανο σε όλο το φάσμα των συχνοτήτων που παράγει, προσπαθώντας να εκτιμήσουμε τη συνολική απόδοσή του και την ισορροπία του. Αν διαπιστωθεί υστέρηση στην απόδοση των υψηλών συχνοτήτων μπορεί να αντιμετωπιστεί με ομοιόμορφη ισοκατανεμημένη λέπτυνση του καπακιού. Αν διαπιστωθεί χαμηλή ακτινοβολία ήχου, μπορεί να αντιμετωπιστεί με μικρή ασύμμετρη λέπτυνση του καπακιού, π.χ. επάνω δεξιά ή αριστερά μόνο.

Ένα πρόβλημα που μπορεί να ανιχνευτεί σε αυτή τη φάση είναι «ο τόνος του λύκου». Αν η συχνότητα που παράγεται ο τόνος του λύκου δεν συμπίπτει με ημιτόνιο, τότε το φαινόμενο ενοχλεί λιγότερο. Αν όμως συμπίπτει με νότες που εκτελούνται, τότε απαιτείται παρέμβαση. Η πρώτη παρέμβαση που δοκιμάζουμε είναι ένας πιο πλατύς στη βάση και πιο σταθερός σε εφαρμογή καβαλάρης. Αν η παρέμβαση αυτή δεν έχει ικανοποιητικό αποτέλεσμα, τότε δοκιμάζουμε να μετακινήσουμε τον καβαλάρη λίγο πιο πάνω ή κάτω από τα 28,5 εκ.

Αν και αυτό δεν έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα, πρέπει να τοποθετηθεί ένα σύστημα απορρόφησης μέρους των δονήσεων των συχνοτήτων που δημιουργούν το πρόβλημα. Αυτό γίνεται με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι να κολληθεί με ελαστικό αυτοκόλλητο, τύπου «μπλου τακ», ένα ελαφρύ κέρμα, π.χ. του ενός ή των δύο λεπτών, σε διάφορες θέσεις στην περιφέρεια του δεξιού ματιού. Αλλάζοντας θέση και βάρος, εντοπίζεται η βέλτιστη θέση και το ελάχιστο βάρος που δίνει τη μέγιστη μείωση του λύκου χωρίς να δημιουργεί προβλήματα στην απόδοση του οργάνου. Ένας δεύτερος τρόπος παρέμβασης είναι να προστεθεί βάρος στη μεσαία χορδή, μεταξύ χορδοδέτη και καβαλάρη. Και εδώ δοκιμάζονται διαφορετικά βάρη και θέσεις. Ο στόχος είναι να ελαχιστοποιηθεί ο λύκος με το ελάχιστο βάρος στην κατάλληλη θέση.